Uprzejmie informujemy, że z dniem 1 sierpnia 2017 roku na mocy ustawy o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin wejdzie w życie szereg istotnych zmian dotyczących Programu „Rodzina 500 plus”.
Jednocześnie poniżej przedstawiamy najistotniejsze zmiany w ustawie, na które należy zwrócić szczególną uwagę przy realizacji wniosków o przyznanie świadczeń i zasiłków, o które wnioskują strony.

1. Konieczność ustalenia alimentów na dziecko od drugiego z rodziców w przypadku ubiegania się o świadczenie wychowawcze przez osobę samotnie wychowującą dziecko.

Zgodnie z dodanym ust. 2 do art. 8 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, świadczenie wychowawcze na dane dziecko nie przysługuje, jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko (pojęcie to zdefiniowane jest w art. 2 pkt 13 ww. ustawy) nie zostało ustalone, na rzecz tego dziecka od jego rodzica, świadczenie alimentacyjne na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, chyba że:

a) drugi z rodziców dziecka nie żyje;
b) ojciec dziecka jest nieznany;
c) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone;
d) sąd zobowiązał jedno z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka;
e) dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach.

Zgodnie z art. 19 ust. 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w przypadku gdy osoba samotnie wychowująca dziecko, której prawo do świadczenia wychowawczego w stosunku do danego dziecka uzależnione jest od ustalenia na rzecz tego dziecka od jego rodzica świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego i nie dołączy do wniosku tytułu wykonawczego, podmiot realizujący świadczenie wychowawcze przyjmuje wniosek i, w zakresie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego w stosunku do tego dziecka, wyznacza termin 3 miesięcy na jego dostarczenie. W przypadku dostarczenia tytułu wykonawczego lub innych dokumentów poświadczających okoliczności, o których mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1–5 ww. ustawy, w wyznaczonym terminie, świadczenie wychowawcze przysługuje od miesiąca złożenia wniosku, jeżeli spełnione są pozostałe warunki uprawniające do świadczenia. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia.

W przypadku, gdy osoba samotnie wychowująca dziecko nie dostarczy, w ww. terminie, tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, potwierdzającego ustalenie na rzecz dziecka od jego rodzica świadczenia alimentacyjnego, ponieważ sąd wydał postanowienie w przedmiocie odmowy udzielenia zabezpieczenia w sprawie o alimenty, bieg terminu, o którym mowa w art. 19 ust. 4 ww. ustawy, ulega zawieszeniu do dnia dostarczenia tytułu wykonawczego lub innych dokumentów poświadczających okoliczności, o których mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1–5 ustawy.

W ww. sytuacji, świadczenie wychowawcze przysługuje:

a) od miesiąca złożenia wniosku, nie wcześniej niż od miesiąca, od którego rodzic został zobowiązany do zapłaty alimentów, jeżeli spełnione są pozostałe warunki uprawniające do świadczenia – w przypadku dostarczenia tytułu wykonawczego,
b) od miesiąca złożenia wniosku, jeżeli spełnione są pozostałe warunki uprawniające do świadczenia – w przypadku dostarczenia dokumentów poświadczających okoliczności, o których mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1–5.

Analogiczne regulacje dotyczyć będą ustalania prawa do zasiłku rodzinnego i jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka. Powyższe regulacje należy stosować do okresu świadczeniowego / okresu zasiłkowego 2017/2018, tj. od 1 października lub odpowiednio 1 listopada 2017 roku.

2. Nowe regulacje dotyczące stosowania przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu

Nowe regulacje wyłączają stosowanie przepisów dotyczących utraty i uzyskania dochodu w sytuacji, gdy wnioskodawca lub członek jego rodziny utraci dochód z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub pozarolniczej działalności gospodarczej i w okresie 3 miesięcy od daty utraty dochodu uzyska dochód u tego samego pracodawcy, zleceniodawcy lub zamawiającego dzieło lub ponownie rozpocznie pozarolniczą działalność gospodarczą.

Opisane wyżej regulacje są zawarte w następujących przepisach ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci:

Art. 7 ust. 3a: „Przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu nie stosuje się do dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i dochodu z tytułu wyrejestrowania lub rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej, jeżeli członek rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego utracili dochód z tych tytułów i w okresie 3 miesięcy licząc od dnia utraty dochodu uzyskali dochód u tego samego pracodawcy lub zleceniodawcy lub zamawiającego dzieło  lub ponownie rozpoczęli pozarolniczą działalność gospodarczą.” 

Przepis dotyczy wyłączenia stosowania utraty i uzyskania dochodu w niektórych przypadkach.

Art. 18 ust. 5a: „W przypadku przyznania świadczenia wychowawczego po uwzględnieniu utraty dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej, po upływie 3 miesięcy licząc od dnia utraty dochodu, ustalone prawo do świadczenia wychowawczego weryfikuje się z uwzględnieniem art. 7 ust. 3a. Przepisy art. 20 ust. 1 stosuje się.” 

Przepis dotyczy obowiązku weryfikacji świadczenia wychowawczego po upływie 3 miesięcy od dnia utraty dochodu.

Art. 25 ust. 2 pkt 1a: „Za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się świadczenie wychowawcze wypłacone w związku z zastosowaniem przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu - po ustaleniu, że wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 7 ust. 3a: 

Przepis dotyczy uzupełnienia katalogu nienależnie pobranych świadczeń o sytuacje związane z zastosowaniem przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu.

Analogiczne regulacje dotyczyć będą ustalania prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od dochodów oraz świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Jednocześnie opisane regulacje nie mają zastosowania do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka. Powyższe regulacje należy stosować do okresu świadczeniowego / okresu zasiłkowego 2017/2018, tj. od 1 października lub odpowiednio 1 listopada 2017 roku.

3. Nowe zasady ustalania dochodu z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne.

Od 1 sierpnia 2017 r. ulega zmianie definicja dochodu zawarta w art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, do której odsyła definicja dochodu zawarta w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci i ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - zgodnie z jej nowym brzmieniem, dochodem jest m.in. dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne – dochód z tego tytułu nie będzie już w ustalany w oparciu o oświadczenie członka rodziny, lecz w oparciu o odpowiednie dane z zaświadczenia z urzędu skarbowego dołączanego do wniosku przez osobę ubiegającą się, które to dane będą podstawą do ustalenia dochodu z tego tytułu zgodnie z odpowiednim dochodem wskazanym w obwieszczeniu ministra właściwego do spraw rodziny w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” – pierwsze obwieszczenie zostanie wydane w terminie do 1 sierpnia 2017 r.

Ustalając dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, przyjmuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie, w drodze obwieszczenia, przez ministra właściwego do spraw rodziny w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” w terminie do dnia 1 sierpnia każdego roku.

Zgodnie z nowym brzmieniem art. 13 ust. 4 pkt 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci do wniosku dołącza się odpowiednio zaświadczenie naczelnika urzędu skarbowego, dotyczące członków rodziny rozliczających się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, zawierające informacje odpowiednio o:

a) formie opłacanego podatku,
b) wysokości przychodu,
c) stawce podatku,
d) wysokości opłaconego podatku

- w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego.

Ustalenie, czy członek rodziny w roku „bazowym” osiągał dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (karta podatkowa lub ryczałt od przychodów ewidencjonowanych) i tym samym, czy dotyczy go ww. procedura ustalania dochodu, dokonywane będzie w oparciu o deklarację wnioskodawcy zawartą we wniosku o dane świadczenie (w przypadku wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego – w pkt 7.2 przykładowego wzoru wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego zamieszczonego na stronie internetowej MRPiPS).

Analogiczne regulacje dotyczyć będą ustalania prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od dochodów oraz świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Jednocześnie opisane regulacje nie mają zastosowania do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka. Powyższe regulacje należy stosować do okresu świadczeniowego / okresu zasiłkowego 2017/2018, tj. od 1 października lub odpowiednio 1 listopada 2017 roku.

4. Składanie oświadczeń wyłącznie przez wnioskodawcę.

Od 1 sierpnia 2017 r., odpowiednie oświadczenia dotyczące dochodów nieopodatkowanych oraz wielkości gospodarstwa rolnego za poszczególnych członków swojej rodziny, składa, czyli wypełnia i podpisuje, osoba wnioskująca o świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko, świadczenia rodzinne oraz świadczenia z funduszu alimentacyjnego, a nie, jak dotychczas, członek rodziny, którego dotyczą dane zawarte w danym oświadczeniu.

Dotyczy to także, składanych od dnia 1 sierpnia 2017 r. jeszcze na obecny okres zasiłkowy/świadczeniowy, w oparciu o dotychczasowy stan prawny obowiązujący do 31 lipca 2017 r., oświadczeń o deklarowanych dochodach osiąganych przez osoby podlegające przepisom o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne.

5. Rozszerzenie katalogu dochodów.

Katalog dochodów zawarty w art. 3 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych został poszerzony o tiret trzydzieste trzecie, to jest stypendia dla bezrobotnych finansowane ze środków Unii Europejskiej. 

Zmiana ta wchodzi w życie 1 sierpnia 2017 roku i obowiązywać będzie także na obecny okres świadczeniowy / zasiłkowy 2016/2017.

6. Zmiana w katalogu dochodów utraconych i uzyskanych.

Katalog dochodów utraconych i uzyskanych ostał zmieniony w ten sposób, że dotychczasowe brzmienie art. 2 ust. 19 lit. b i ust. 20 lit. b „utratą / uzyskaniem prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych zastąpiono „utratą / uzyskaniem zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych.

7. Doprecyzowanie przepisów o opiece naprzemiennej.

Opieką naprzemienną w nowym brzmieniu jest sytuacja, w której opiekę nad dzieckiem sprawują oboje rodzice lub opiekunowie w porównywalnych i powtarzających się okresach.

Rolą Organów właściwych będzie dokonanie oceny czy okresy sprawowania opieki wypełniają dyspozycję ustawową, czyli są ze sobą porównywalne w liczbie dni i powtarzające się w regularnych odstępach czasu (dni, tygodni, miesięcy).

W związku z powyższym zmodyfikowano definicję rodziny, zawartą w art. 2 ust. 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zgodnie z którą dziecko będące pod opieką naprzemienną obojga rodziców / opiekunów zalicza się do składu rodziny obojga rodziców / opiekunów. 

Wysokość świadczenia wychowawczego wypłacanego obojgu  rodzicom / opiekunom będzie w tej sytuacji stanowiła połowę świadczenia wychowawczego.

8. Rozszerzenie katalogu systemów teleinformatycznych o system informacji oświatowej

Rozszerzono katalog informacji, które organ właściwy ma obowiązek uzyskać samodzielnie lub zweryfikować za pośrednictwem systemu informacji oświatowej dotyczący wysokości wypłaconych stypendiów szkolnych przyznawanych przez wójta, burmistrza, prezydenta miasta – art. 3 pkt 1 lit. c  tiret dwudzieste dziewiąte ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych.

Zmiana ta obowiązuje w aktualnym stanie prawnym.

9. Zmiana terminu uchylenia świadczenia 

Zmieniono termin, w którym dokonuje się uchylenia świadczenia wychowawczego w sytuacji, w której strona uzyskała dochód, w ten sposób, że termin liczy się od momentu uzyskania dochodu a nie jego osiągnięcia.

10. Zmiana okresów przyjmowania i rozpatrywania wniosków oraz wypłacania świadczeń

W bieżącym roku okres składania wniosków rozpoczyna się od dnia 1 sierpnia, a w przyszłym roku dodatkowo od 1 lipca drogą elektroniczną.

Jednocześnie zmieniono okresy rozpatrywania wniosków składanych w kolejnych miesiącach nowego okresu świadczeniowego 2017/2018, tj:

- złożone do 31 sierpnia rozpatrywane do 31 października,
- złożone od 1 do 30 września rozpatrywane do 30 listopada,
- złożone od 1 do 31 października rozpatrywane do 31 grudnia,
- złożone od 1 do 30 listopada rozpatrywane do 31 stycznia 2018 roku,
- złożone od 1 do 31 grudnia rozpatrywane do 28 lutego 2018 roku.

Ustawodawca uchylił również dotychczasowe przepisy regulujące termin wypłacania świadczeń ustalając, że „świadczenie wychowawcze wypłaca się w okresach miesięcznych” licząc od dnia złożenia wniosku.

11. Osobiste stawiennictwo 

W przypadku powzięcia wątpliwości dotyczących spełniania warunków do otrzymania świadczenia, organ właściwy ma prawo wezwać osobę otrzymującą świadczenie wychowawcze do osobistego, tj. nie przez pełnomocnika lub za upoważnieniem, udzielenia wyjaśnień i informacji.

 [ Strona główna ]